Europrojekty Consulting Ltd. - Fundusz Spójności

Fundusz Spójności

Fundusz Spójności (ang. Cohesion Fund) to instrument finansowy Unii Europejskiej utworzony na mocy postanowień art. 161 Traktatu Ustanawiającego WE, ustanowiony Rozporządzeniem Rady nr 1164/94/WE z dnia 16 maja 1994 r.
Jak wskazalismy w innym miejscu serwisu, Fundusz Spójności nie jest jednym z funduszy strukturalnych. Fundusz Spójności służy finansowaniu konkretnych, znaczących dla kraju projektów z zakresu ochrony środowiska oraz infrastruktury transportowej, o wartości powyżej 10 mln eur. Środki finansowe w ramach tego funduszu są przyznawane na poziomie kraju, a nie na poziomie regionów, jak to ma miejsce w przypadku funduszy strukturalnych.
Beneficjentami pomocy przyznawanej z Funduszu Spójności są państwa członkowskie UE, których produkt narodowy brutto (PNB) per capita nie przekracza 90% średniej unijnej, oraz w których został opracowany program zmierzający do spełnienia kryteriów konwergencji określonych w art. 104 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej. W chwili obecnej ze wsparcia w ramach Funduszu Spójności korzystają: Irlandia, Grecja, Portugalia i Hiszpania. Z dniem 1 maja 2004 r. prawo do ubiegania się o środki z Funduszu Spójności uzyskają nowi członkowie UE, w tym Polska. Na lata 2004-2006 przewidziano dla Polski alokację środków Funduszu Spójności w wysokości 2089,3 mln eur.
Wyznaczeniu alokacji środków z Funduszu Spójności dla danego kraju służą następujące kryteria: liczba ludności, PNB na jednego mieszkańca, powierzchnia kraju oraz inne czynniki społeczno-ekonomiczne np. deficyt w obszarze infrastruktury transportowej w kraju odbiorcy wsparcia. Pomoc z Funduszu wraz z transferami z funduszy strukturalnych nie powinna przekroczyć 4% PKB kraju - beneficjenta. W ramach interwencji Funduszu Spójności, Unia Europejska przeznaczyła na lata 2004 - 2006 środki finansowe w wysokości 7,5905 miliarda eur. Alokacja dla Polski, określona w Traktacie Akcesyjnym, waha się w przedziale od 45,65 % do 52,72 % całości środków.
Dokumentem programowym dla tego funduszu w Polsce jest Strategia Wykorzystania Funduszu Spójności/ Transport na lata 2004-2006, która stanowi część Narodowego Planu Rozwoju na lata 2004-2006. Wersja odnosząca się do obecnego okresu programowania została zatwierdzona przez Komisję Europejską w dniu 19 grudnia 2003 r. Dokument ten jest dostępny na stronie internetowej Ministerstwa Infrastruktury. Zawiera on również pełniejszą charakterystykę Funduszu Spójności, diagnozę obydwu priorytetowych obszarów wsparcia w sektorze transportu (drogowego i kolejowego) oraz priorytetowe cele, które będą finansowane ze środków pochodzących z Funduszu Spójności w całym obecnym okresie budżetowym.
Warto zauważyć, że od 2000 r. do 2003 r. Polska była beneficjentem pomocy przyznawanej w ramach Przedakcesyjnego Instrumentu Polityki Strukturalnej (ISPA). Jako że jest to instrument finansowy skierowany do państw kandydujących, z dniem akcesji Polska przestała być uprawniona do korzystania z jego środków. Wszystkie projekty zatwierdzone do współfinansowania w ramach ISPA są jednak kontynuowane w następnych latach jako projekty Funduszu Spójności.

Za przekazanie wniosków do Komisji Europejskiej odpowiada Instytucja Zarządzająca Funduszem Spójności w Polsce (Ministerstwo Gospodarki i Pracy). Wszystkie wnioski rekomendowane przez Komitet Sterujący dla strategii wykorzystania Funduszu Spójności i wybrane przez Ministra Infrastruktury do przedstawienia do współfinansowania przekazywane są do Instytucji Zarządzającej.

Komitet Sterujący dla strategii wykorzystania Funduszu Spójności
Komitet Sterujący jest ciałem opiniodawczym i doradczym Ministra Infrastruktury w zakresie wyboru projektów, które mają zostać przedstawione Komisji Europejskiej do współfinansowania z Funduszu Spójności.

Rodzaje projektów
Fundusz Spójności finansuje dwa typy projektów: z zakresu środowiska naturalnego oraz infrastruktury transportu. Projekty te mają wpłynąć na rozwój sieci transeuropejskiej oraz poprawę stanu środowiska.
Sektor środowiska projekty zapewniające osiągnięcie celów polityki Wspólnoty w zakresie ochrony środowiska, które określone są w Traktacie: zapobieganie, ochrona i poprawa jakości środowiska, ochrona zdrowia ludzkiego, zapewnienie racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych. Zgodnie z obowiązującymi dyrektywami w zakresie ochrony środowiska, obszarami priorytetowymi są: dostawa wody pitnej, oczyszczanie ścieków i składowanie odpadów stałych. Przedsięwzięcia, które również kwalifikują się do pomocy to: ponowne zalesianie, kontrola erozji i ochrona przyrody.
Sektor transportu projekty ustanawiające i rozwijające infrastrukturę transportową w ramach sieci transeuropejskiej (TEN) lub projektów zapewniających dostęp do TEN.
Pomiędzy projektami z zakresu ochrony środowiska i infrastruktury transportowej musi być zachowana równowaga podziału funduszy, która została ustanowiona na poziomie 50% dla każdego sektora.

Wielkość projektu oraz udział Funduszu
Przyjęto zasadę, że minimalna wielkość projektu współfinansowanego z Funduszu Spójności wynosi 10 mln euro. Wysokość udzielonej pomocy wynosi od 80 % do 85 % ( w przypadku pomocy doradczej do 100%). Należy jednak podkreślić, że rzeczywisty wskaźnik pomocy z reguły może być niższy od przyjętej wartości maksymalnej. Ustalany jest bowiem w oparciu o zasadę zanieczyszczający płaci oraz przy uwzględnieniu przychodu generowanego przez projekt.

Wybór projektów
Dofinansowanie z Funduszu Spójności może zostać przyznane dla:
- pojedynczego projektu,
- etapu projektu niezależnego technicznie i finansowo,
- grupy projektów.

Realizacja projektu- kto zgłasza projekt
W sektorze środowiska odpowiedzialnymi za realizacje są jednostki samorządu terytorialnego (JST). Projekt może dotyczyć również związków JST np. związków gmin.
W sektorze transportu podmiotami odpowiedzialnymi za realizację są: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) i PKP Polskie Koleje Linowe S.A.
Podmioty te są odpowiedzialne za przygotowanie projektów, przeprowadzenie przetargów, podpisywanie kontraktów z wykonawcami.

Miejsce składania wniosków
Sektor środowiska
Beneficjent składa wniosek do wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW) wstępny wniosek realizacji przedsięwzięcia. Wniosek przechodzi wstępny etap oceny przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska (NFOŚ), następnie zostaje przekazany do Ministerstwa Środowiska, gdzie opiniowany jest przez Komitet Sterujący. Minister Środowiska dokonuje wyboru projektów z listy przekazanej mu przez KS. Dopiero w tym momencie potencjalny Beneficjent składa właściwy wniosek o dofinansowanie z Funduszu Spójności.
Sektor transportu
Lista wstępnych priorytetowych przedsięwzięć została już sporządzona przez Ministerstwo Infrastruktury. O kolejności przygotowywania i składania projektów decyduje Minister Infrastruktury po rekomendacji Komitetu Sterującego.

WSTECZ

Menu główne

Europrojekty

Ważne terminy

Pomoc eksperta

Zamów biuletyn

Kursy walut NBP